Pecs, gelegen op de voormalige noordelijke grens van het Romeinse rijk, later op die van het Ottomaanse rijk en al honderden jaren een belangrijk migratiegebied voor Duitstaligen die naar Centraal-Europa kwamen, vormt Pécs haast vanzelfsprekend nu en in de toekomst de poort naar de landen op de Balkan die in 2010 zelf nog geen lid van de EU zullen zijn.

In de afgelopen vijf jaar hebben deskundigen en de autoriteiten in Pécs in een openbaar debat samengewerkt om de eervolle titel van Culturele Hoofdstad van Europa te verdienen. Onder het motto’ brug tussen West en Oost’ werd bij de eindronden in Hongarije in april 2006 de stad Pécs door een internationale jury uitgekozen om deze titel te gaan dragen. In 2010 zal Pécs met de grootschalige manifestatie haar multiculturele en internationale geschiedenis en toekomst laten zien.

Van oudsher is Pécs een stad waar veel verschillende culturen, religieuze stromingen en sociale klassen samenleven in een symbiose met de wijde omgeving. Aan de ene zijde ligt de Hongaarse regio en West-Europa en aan de andere zijde de Balkan, Oost-Europa en Turkije. Omdat Pécs al eeuwen een belangrijke handelsstad is waar men over grenzen heen kijkt en iedereen uit andere landen welkom is, maakt dat Pécs tot een bijzondere stad in Europa. Ondanks de onderdrukking en ellende die door zowel Turkse, Habsburgse en Russische overheersing er is geweest, hebben diezelfde onderdrukkers ook positieve invloeden gehad op de regio.

Ildikó Tropa, projectmanager in de organisatie van Pécs 2010, legt uit dat juist in de keuze voor de culturele hoofdsteden Pécs, Essen en Istanbul het karakter van Pécs met haar geschiedenis, toekomst en locatie zich letterlijk manifesteert. Pécs is als geen andere stad in Europa in staat om zowel met Oost- als met West- Europa te communiceren. Zo ligt niet ver van Pécs tussen Szigetvár en het dorpje Szulimán het park van de Turks-Hongaarse vriendschap, genoemd naar Suleyman de Eerste. Het mausoleum waarin hij begraven ligt vormt de basis voor dit park. Sinds 1994 staat zijn standbeeld naast dat van Miklós Zrinyi opgesteld. Hij was de Hongaarse verdediger in de slag om het fort Sziget in 1566. Een slag die voor
Suleyman de Eerste uitliep op zijn definitieve Waterloo. De Duitse immigranten die zich later in Pécs en omgeving vestigden hebben tot op vandaag eigen scholen en sociëteiten en de oude Duitse naam voor deze regio is dan ook Schwabische Türkei.

In 2010 zal de manifestatie bestaan uit beeldende kunst, muziek, architectuur en laat men het
industrieel erfgoed en de ontwerpen daarvoor zien. De overgang van West- naar Oost- Europa en vice versa is daarbij de rode draad. Accenten komen vooral te liggen op de geschiedenis van de laatste decennia en de toekomst. De huidige gebouwen van de wereldberoemde Zsolnay porseleinfabrieken bijvoorbeeld, worden verbouwd voor exposities, evenementen en manifestaties. Pécs 2010 wil de geslaagde overgang illustreren van een samenleving die vroeger nog was gericht op mijnbouw en industrie naar de huidige samenleving van cultuur en diensten nu. De stad herwaardeert ook haar cultureel erfgoed uit de socialistische periode, zoals zichtbaar in woonwijken en industriegebieden. Dit erfgoed wordt aangepast aan de eisen van deze tijd met onder meer de aanleg van nieuwe parken.

Ook in de regio wordt Pécs 2010 gedragen. De wijnroute Villány-Siklós krijgt hierbij een stevig accent. Met Pécs 2010 is ook de lancering van de broodnodige decentralisatie in Hongarije begonnen. De hoofdstad Boedapest trekt meestal alle cultuur en economie naar zich toe. Maar Pécs heeft nu de kans om cultuur en economie van een grensstreek met haar grensoverschrijdende culturele en economische inter-activiteiten eindelijk aan Europa te tonen.

Verschillende culturen en religies zijn met respect voor elkaar in Pécs geïntegreerd. Het christelijke kruis en de islamitische halve maan schitteren in ieder geval al gebroederlijk naast elkaar op de koepel van de Dom in het centrum van de stad.

[Tekst en foto's, Liedewijde de Smet 2006]